Cele lekcji

Uczeń:

-        zna sytuację międzynarodową pod koniec wojny,

-        zna etapy przejmowania władzy przez komunistów w Polsce,

-        na przykładzie wybranych biogramów, potrafi wyjaśnić dylematy przed jakimi stanęli żołnierze podziemia niepodległościowego pod koniec wojny,

-        potrafi wskazać konsekwencje różnych wyborów, które musieli dokonać żołnierze podziemia niepodległościowego,

Metody i formy pracy: analiza tekstów, dyskusja, drzewko decyzyjne; praca indywidualna, grupowa, zbiorowa.

Przebieg zajęć

Wprowadzenie

Wyjaśnienie uczniom celów lekcji ze szczególnym naciskiem na zrozumienie dramatycznych wyborów, które musiało dokonać pokolenie żołnierzy podziemia niepodległościowego w trakcie II wojny światowej, wobec przejmowania władzy przez komunistów. Zwrócenie uwagi, że to temat wywołujący bardzo wiele emocji – szczególnie 1 marca, kiedy obchodzimy Narodowy

Pogadanka wprowadzająca w temat przypominająca:

  1. sytuację międzynarodową pod koniec wojny,
  2. rozkaz rozwiązania AK wydany 19 stycznia 1945 r. przez komendanta głównego gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”,
  3. etapy przejmowania władzy przez komunistów w Polsce.

Zobacz materiał pomocniczy:

Małota K., Sytuacja polityczna Polski pod koniec II wojny. Przejęcie władzy przez komunistów, [w:] Ślady bohaterów, Fundacja Centrum Edukacji Mobilnej, Nowy Sącz 2016, https://drive.google.com/open?id=0B8U6Vospc_PfSGtzYm9zNXR0TXc.

 

Zadanie

Analiza wyborów jakich dokonać musieli żołnierze podziemia niepodległościowego wobec przejmowania władzy przez komunistów.

Instrukcja

Zastanówcie się nad dramatycznym wyborem przed jakim stanęło pokolenie żołnierzy działających w konspiracji w trakcie II wojny światowej, wobec przejmowania władzy przez komunistów. Jak wy zachowalibyście się w tej sytuacji? Rozważcie ten problem za pomocą drzewka decyzyjnego.

Przed przystąpieniem do analizy problemu zapoznajcie się z wybranym biogramem biogramami żołnierza wyklętego (w ebooku Ślady bohaterów są opisani m. in. związani z Sądecczyzną Stanisław Pióro, ks. Władysław Gurgacz) oraz przynajmniej 2 publikacjami przekrojowymi poświęconymi omawianej problematyce (zobacz: źródła)

Etapy pracy:

  1. Podział na grupy - maksymalnie 4-osobowe.
  2. Każda grupa otrzymuje kartkę ze schematem drzewka decyzyjnego.
  3. W dolnej części drzewka wpisujemy problem, wymagający podjęcia decyzji tj. Walczyć czy nie? (Jak zachować się wobec przejmowania władzy przez komunistów?)
  4. W górnej części schematu zapisujemy cele/wartości, którymi kierowali się żołnierze wyklęci.
  5. W odpowiednie miejsce drzewka (nad problemem), zapisujemy 2 lub 3 możliwe rozwiązania problemu, czyli decyzje jakie mogli podjąć żołnierze podziemia niepodległościowego wobec końca wojny i przejmowania władzy przez komunistów (np. walczyć dalej, ujawnić się, uciec za granicę)
  6. Nad każdą z wypisanych decyzji zapisujemy jej negatywne i pozytywne skutki.
  7. Prezentacja przez poszczególne grupy drzewek. Dyskusja nad prezentowanymi argumentami, wyborem najwłaściwszej decyzji.

Podsumowanie / prezentacja efektów

Efektem prac wszystkim zespołów może być jedno wspólne drzewko decyzyjne powstałe w trakcie prezentacji poszczególnych grup i dyskusji jej towarzyszącej.

Podsumowaniem rozwiązywania problemu powinna być dyskusja nad wyborem najwłaściwszej decyzji. Czy taki wybór był w ogóle możliwy? Czy żołnierze „wyklęci” (drugiej konspiracji) mieli w ogóle wybór? Podkreślić należy tragizm pokolenia, które stało przed wyborami, które nie dawały szans na realizację upragnionych celów.

Ciekawym pytaniem, które można zadać po zrealizowaniu materiału jest: Jak rozumiesz termin „wyklęci” określający żołnierzy zbrojnego podziemia niepodległościowego po II wojnie.

Źródła (materiały zalecane do wykorzystania)

Kotarski R., Kim byli Żołnierze Wyklęci?, Portal Polimaty.pl, 2017, http://polimaty.pl/2017/03/wykleci-polimaty/.

Pietrasik P., Dlaczego Żołnierze Wyklęci musieli ginąć?, Portal wPolityce.pl, 1.03.2015, http://wpolityce.pl/historia/235611-dlaczego-zolnierze-wykleci-musieli-ginac,

Rzeczkowska E., Żołnierze wyklęci, żołnierze niezłomni, Portal Fundacji Łaczka, http://zolnierzeniezlomni.com.pl/historia/

Siepsiak J., Dlaczego wyklęci?, Portal DEON.pl, 28.02.2015, https://www.deon.pl/wiadomosci/komentarze-opinie/art,801,dlaczego-wykleci.html.

Żołnierze wyklęci - powojenne podziemie niepodległościowe, Dodatek historyczny IPN, Nasz Dziennik 1/2007, https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/dodatki-historyczne-do/9727,Zolnierze-wykleci-powojenne-podziemie-niepodleglosciowe.html.