Cele:

Uczeń:

-        rozumie i poprawnie stosuje pojęcie „archetypu”,

-        potrafi podać najważniejsze źródła kultury europejskiej,

-        wymienia archetypy mitologiczne i biblijne np.: archetyp domu, ojca, ojczyzny, kobiety,

-        czyta ze zrozumieniem różne teksty kultury,

-        poprawnie wnioskuje,

-        potrafi zredagować notatkę encyklopedyczną,

-        zna wybrane fakty z biografii Genowefy Kroczek,

-        potrafi zrozumieć, w jaki sposób wydarzenia historyczne mogą zdeterminować życie człowieka.

Metody i formy pracy: burza mózgów, pogadanka, analiza przykładowych wzorców; praca w grupach.

Planowany czas: 90 minut.

Przebieg zajęć:

  1. Wprowadzenie:

Kultura europejska, do której należymy, ma swoje źródła w mitologii i Biblii. Zawdzięczamy im między innymi: rozwój gatunków i rodzajów literackich, stworzenie języka poezji, zdefiniowania postaw etycznych obowiązujących w życiu człowieka.  To one ukształtowały obowiązujące archetypy. Przez archetyp należy rozumieć pierwotny wzorzec np. postaci.

  1. Rozmowa z uczniami na temat ich znajomości archetypów. Wymieniają archetypy biblijne i mitologiczne. Próbują je zdefiniować. Na przykład:

Archetyp kobiety – opiekuńcza, przekazująca życie, wrażliwa, subtelna…

Archetyp domu – schronienie, bezpieczeństwo, rodzina…

  1. Metodą burzy mózgów uczniowie gromadzą określenia do słowa „kobieta”, wynikające z ich zrozumienia pierwotnego znaczenia tego słowa.

Oczekiwanymi określeniami powinny być: łagodna, dobra, opiekuńcza, delikatna, słodka, drobna, dająca życie….. 

  1. Podział klasy na grupy. Każda grupa otrzymuje tekst mitu z „Mitologii” Jana Parandowskiego. Mit o Demeter i Korze, Eurydyce i Orfeuszu, o Niobe, Afrodycie i Adonisie. Uczniowie czytają tekst a następnie charakteryzują kobiece bohaterki, wypisując na arkuszach papieru ich cechy.

Powinny pojawić się następujące określenia adekwatne do historii opisanych w tekstach: mądre, wrażliwe, wspaniałe matki, skłonne do niewyobrażalnych poświęceń z miłości do dzieci czy też ukochanego mężczyzny, pracowite, rodzinne ciepłe, piękne, dające życie, dbające o ognisko domowe…

  1. Każdy z uczniów otrzymuje tekst z Biblii „Poemat o dzielnej niewieście”. Po cichym czytaniu i objaśnieniu etymologii słowa z tytułu „dzielna”(dobra), uczniowie wymieniają przymioty kobiety biblijnej: dobra, wspierająca męża, pracowita, chwaląca przymioty męża na mieście, skromna, oddana, pobożna…
  2. Wspólne wyciąganie wniosków.

Biblia i mitologia stworzyły bardzo podobny obraz kobiety, istoty subtelnej, obdarzonej urodą, wrażliwością, predysponowanej przede wszystkim do przekazywania życia.

Ten archetyp kobiecości przetrwał wieki i właściwie obowiązuje do dzisiaj.

  1. Prowadzący krótko przedstawia uczniom osobę Genowefy Kroczek, pokazuje zdjęcia i inne dokumenty związane z osobą sanitariuszki.
  2. Prosi uczniów o zapoznanie się z życiorysem bohaterki na podstawie artykułu Niezłomna sanitariuszka „Lotte”, autorstwa D. Golika (Dziennik Polski 17 VII 2017). Uczniowie czytają, a w tle słychać piosenkę Kasi Malejonek , „Jedna Chwila” z albumu Panny Wyklęte”.
  3. Rozmowa z uczniami na temat tego, jak wydarzenia historyczne, czas wojny, wpływają na rolę kobiety w życiu. Czy tak jak mężczyzna potrafi stanąć do walki w słusznej sprawie? Czy stając do walki przejmuje role tradycyjnie przypisywane mężczyźnie? Czy działania podejmowane w trakcie wojny leżą w jej naturze i są zgodne z tradycyjnie przypisywanymi jej cechami? Próba oceny tego zjawiska.
  4. Nauczyciel na tablicy interaktywnej wyświetla uczniom notatkę encyklopedyczną z biografią znanej osoby. Na podstawie gotowego wzorca uczniowie podają cechy charakterystyczne dla takiej notatki. Są nimi: hasło encyklopedyczne, skróty, charakterystyczny układ treści (nazwisko, imię, pseudonim, daty urodzin , śmierci, kim osoba była, jakie miała zasługi, co po niej zostało, twórczość). Zwrócenie uwagi na składnię (dominują równoważniki zdań) i interpunkcję (myślniki, średniki, dwukropki, przecinki).
  5. Uczniowie sporządzają notatkę encyklopedyczną dotyczącą postaci Genowefy Kroczek. Czynią to po wnikliwej analizie artykułu dotyczącego jej biografii.
  6. Prezentacja prac.
  7. Podsumowanie zajęć:

Czasy zawieruchy wojennej wypełnione grozą, śmiercią i cierpieniem, powodują, że nie ma w nich miejsca na to, aby kobieta mogła zachować swoją naturalną indywidualność. Z kruchej, delikatnej istoty często staje się inną osobą. Jej rola w życiu się zupełnie zmienia. Walczy w „imię najświętszego obowiązku”, często płacąc za to najwyższą cenę – cenę życia. Pocieszeniem mogą być tylko słowa Jana Kochanowskiego: „Jeśli droga komu otwarta do nieba, to tym, którzy zginęli dla Ojczyzny.” 

Źródła (materiały zalecane do wykorzystania)

Golik D., Niezłomna sanitariuszka „Lotte”, dziennikpolski24.pl, 17.07.2017, http://www.dziennikpolski24.pl/aktualnosci/malopolska/a/niezlomna-sanitariuszka-lotte,12275262/.

 Musiał F., Śmierć nie pytała o wiek, 22.02.2016, https://www.tygodnikpowszechny.pl/smierc-nie-pytala-o-wiek-32514.

Stępka S., Bataliony Chłopskie w powiecie limanowskim (1939 - 1945), [w:] Rocznik Sądecki, 1994, t. 22, s. 229–242, http://www.sbc.nowysacz.pl/dlibra/docmetadata?id=214&from=pubindex&dirids=27&lp=19.

Piosenka Kasi Malejonek  „Jedna Chwila” (Inka) z albumu  „Panny Wyklęte”, 2013, https://www.youtube.com/watch?v=QvqLy88OPJ4.

 Parandowski J., Mitologiahttp://biblioteka.kijowski.pl/parandowski%20jan/jan-parandowski-mitologia.pdf.

Biblia Tysiąclecia - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, 2003, http://biblia.deon.pl/.



zdj bohaterzy2

Projekt

„Śladem sądeckich społeczników

w drodze do niepodległej"

dofinansowany jest ze środków

Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich”

 

 FIO logo

 

Projekt organizowany przez
Fundację Centrum Edukacji Mobilnej

logo Fundacja Centrum Edukacji Mobilnej

  

Projekt "Ślady bohaterów"

dofinansowano ze środków

Muzeum Historii Polski w Warszawie

w ramach Programu „Patriotyzm Jutra”
 

czarny kwadrat oficjalny pomn

 

PJ RGB pomn